Vogels herkennen: de koekoek

Ken je moerasvogels: de koekoek

De koekoek is een vreemde vogel: het vrouwtje legt haar eieren namelijk in het nest van andere vogels, zodat zij ze uitbroeden. Zijn roep klinkt zoals zijn naam, en hij wordt vaak gezien als het symbool van de lente. Verklaart dat het succes van de koekoeksklok?

Hoe ziet de koekoekeruit?

Mannetjes- en vrouwtjeskoekoeken zien er elk iets anders uit. De bovenzijde, kop en borst van een mannetje zijn blauwgrijs, terwijl vrouwtjes daar grijs of roestbruin zijn.

De buik van de koekoek is wit, en wordt scherp afgescheiden van de andere kleuren. Kijk je iets beter? Dan zie je dat er op zijn buik nog fijne, donkere streepjes zichtbaar zijn. De vleugels van deze vogel zijn spits, en zijn staart is lang en afgerond.

Koekoek vs. Mechelse koekoek

Verwar de koekoek niet met de Mechelse koekoek: die laatste is een kippenras. Een andere naam voor de Mechelse koekoek is de Mechelse hoen.

Welk geluid maakt een koekoek?

De roep van de koekoek is gemakkelijk te herkennen en klinkt weinig verrassend als ‘koekoek’. Hoor je die roep, dan heb je een mannetje gespot. Vrouwen maken een krachtig, ietwat hinnikend, trillend geluid.

Wat eet een koekoek?

De koekoek houdt van kriebelende kruipertjes: hij zet ze bijna altijd op het menu. Waar andere vogels terugdeinzen voor harige en felgekleurde rupsen, smikkelt hij ze zonder verpinken op.

Stoer, want harige rupsen zijn giftig. Gelukkig heeft de koekoek een sterke maag: de beschermlaag kan afgestoten en vervangen worden. Van de resterende rupsenharen maakt hij een smakelijke braakbal.

Nog een paar andere van zijn favoriete snacks: kevers, krekels, oorwormen, libellen en sprinkhanen.

Hoe ziet een koekoeksnest eruit?

De koekoek heeft geen eigen nest. De snoodaard is een broedparasiet, wat betekent dat het vrouwtje haar eieren in de nesten van andere vogels legt. Die andere vogels noemen we waardevogels.

Of die waardevogels dan niet merken dat er een vreemd ei in hun nest ligt? Nee, want de koekoek gaat uitgekiend te werk: elk vrouwtje is een meester in het leggen van eieren die lijken op die van 1 specifieke vogelsoort.

Zo gaat de koekoek te werk

Tijdens het broedseizoen legt het koekoeksvrouwtje 1 tot wel 25 eieren. In de vreemde nesten dropt ze meestal maar 1 ei. Ze verorbert 1 of meerdere eieren van haar slachtoffer. Als haar koekoeksjong uit het ei is, gedraagt hij zich meteen als een etterbakje: hij werkt dan zonder pardon de andere eieren of kuikens uit het nest.

Na 17 dagen slaat het koekoeksjong zijn vleugels uit, om daarna nog een drietal weken te blijven eten bij zijn veel kleinere adoptieouders.

Zo help je de koekoekeen handje

De koekoek is alleen tijdens het broedseizoen in het land. Vanaf augustus trekt hij naar tropisch Afrika. Jonge koekoeken houden het pas in september of oktober voor bekeken in België.

De koekoeksvogel verkiest vooral halfopen landschappen met in de buurt moeras, platteland of heide. Je zult hem daarom niet zo snel in je tuin spotten, maar het kan nooit kwaad om die vogelvriendelijk in te richten.

Foto: Luc Meert

In samenwerking met Natuurpunt.