De sperwer: een schuwe roofvogel

Veel vogelliefhebbers in Nederland zijn enthousiast als ze een sperwer zien. Deze roofvogel, die klein van stuk is, staat er namelijk om bekend dat hij vrij schuw is.

Hoe kun je zorgen dat je tuin uitnodigend overkomt op een sperwer? De kans dat een sperwer een nest bouwt in je tuin is helaas vrij klein. Ze trekken zich voor de balts- en broedperiode terug in bossen of grote parken. Ieder jaar wordt een nieuw nest gemaakt.

Hoe leeft de sperwer?

De voeding die de sperwer in het wild het liefst eet, bestaat uit levende vogels die behoren tot kleinere vogelsoorten. Dit lijkt gewelddadig misschien, maar het is de natuur van roofvogels. Heb je dus een vogelvriendelijke tuin, die is ingericht op mussen en mezen, dan is de kans groot dat sperwers je tuin ook aantrekkelijk vinden. Zij worden gelokt door de vrolijk kwetterende zangvogels. De mannetjes vallen bij voorkeur een mus of een merel aan, maar de vrouwtjes jagen ook op grotere vogels zoals bijvoorbeeld duiven.

Hoewel ze jagen in een vrij groot gebied, wonen ze zelf het liefst in een halfopen omgeving zoals wat bosjes bij een weiland, of in een park.

Sperwer soorten

Kiekendief, wouw en sperwer zijn soorten arenden: de naam sperwer combineert dan ook de woorden 'spreeuw' en 'arend'. Deze naam is toepasselijk, aangezien de sperwer een kleine roofvogel is die qua gedrag erg lijkt op andere soorten arenden. De complete 'familie' van deze roofvogels omvat ook haviken en gieren: in totaal meer dan 250 verwante soorten roofvogels die al lang in Noord- en Midden-Europa voorkomen.

Sperwers zijn in Nederland en België niet beschermd: de populatie is op peil en veel beter dan bijvoorbeeld in de jaren '50, toen de sperwer best zeldzaam was.

De mannetjes zijn kleiner dan de vrouwtjes en hebben wat fellere strepen aan de buikzijde: deze zijn bij vrouwtjes namelijk bruin en bij mannetjes vaak rood-bruin. Verder is de sperwer voornamelijk grijs.

Het gedrag van de sperwer

In de bewoonde wereld vliegt de voeding de sperwer dus letterlijk om de oren. De prooi wordt meestal zorgvuldig uitgekozen vanuit een hinderlaag. Je zult een sperwer dus vooral kunnen ontdekken in een dicht bebladerde boom of een heg. Soms bekijkt de sperwer de mezen en mussen vanuit de lucht. Je kunt hem dan herkennen aan het 'bidden' hoog boven je hoofd: een compacte roofvogel met vrij korte vleugels.

Als een sperwer een duik maakt naar een prooi, dan is er even veel minder aandacht voor de rest van de omgeving. Sperwers komen hierdoor regelmatig hard in aanraking met bijvoorbeeld een raam of een glazen schuifpui of windscherm. Wil je de sperwers in je tuin helpen, breng dan bijvoorbeeld stickers of ander signalering aan op de ramen. Dan zien ze de ramen beter en kunnen een botsing voorkomen.